Miras İntikal İşlemleri

Miras İntikal İşlemleri

Türk Hukukunda Miras İntikal İşlemleri

 

Yasal Çerçeve

 

Türk hukukunda mirasın geçişi, "külli halefiyet" ilkesine dayanır. Bu ilke uyarınca, mirasbırakanın ölümüyle birlikte terekedeki haklar ve borçlar, kendiliğinden ve bir bütün olarak mirasçılara geçer. Ancak, bu hakların resmi kayıtlarda (tapu, banka, trafik tescil vb.) mirasçılar adına güncellenmesi için "intikal işlemleri" yapılması gerekir.

 

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 599. maddesi, mirasçıların mirası bir bütün olarak kanun gereğince kazandıklarını belirtir. Aynı Kanun'un 701. maddesi uyarınca, mirasçılar arasında "elbirliği mülkiyeti" oluşur. İntikal işlemleri, bu elbirliği mülkiyetinin resmiyete dökülmesi veya paylı mülkiyete çevrilmesi sürecini kapsar.TÜRK MEDENİ KANUNUI. Mirasçılar tarafından

 

Madde 599- “Mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanırlar.”

 

Kanunda öngörülen ayrık durumlar saklı kalmak üzere mirasçılar, mirasbırakanın aynî haklarını, alacaklarını, diğer malvarlığı haklarını, taşınır ve taşınmazlar üzerindeki zilyetliklerini doğrudan doğruya kazanırlar ve mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olurlar.

 

Aşağıda, bir yakınınızı kaybetmeniz durumunda miras intikal işlemlerini nasıl yapacağınızı adım adım açıklayan rehberi bulabilirsiniz.

 

1. Ölüm Belgesinin Alınması

Miras işlemlerinin ilk adımı, vefatın resmi olarak belgelenmesidir.

 

Nereden Alınır? Ölüm hastanede gerçekleştiyse hastane yetkilileri, evde gerçekleştiyse belediye tabibi veya aile hekimi tarafından "Ölüm Belgesi" düzenlenir.

 

Nüfus Kaydı: Bu belge düzenlendikten sonra Nüfus Müdürlüğü'ne bildirilir ve ölen kişi nüfus kayıtlarından düşülür.

 

2. Mirasçılık Belgesinin (Veraset İlamı) Çıkarılması

Mirasçı olduğunuzu ispatlayan resmi belgeye "Mirasçılık Belgesi" veya eski adıyla "Veraset İlamı" denir. Bu belge olmadan tapu veya banka gibi kurumlarda işlem yapamazsınız. Mirasçılık belgesinin alınması için iki yol bulunmaktadır.

 

Noterden: Mirasçılık belgesi en hızlı şekilde noterlerden alınabilir. Nüfus kayıtlarında bir karmaşa (örneğin soy bağı sorunu, vatandaşlıktan çıkma vb. durumlar) yoksa herhangi bir notere başvurarak aynı gün içinde belgeyi alabilirsiniz.

 

Sulh Hukuk Mahkemesinden: Eğer nüfus kayıtlarında bir sorun varsa, mirasçılardan biri yabancı uyrukluysa veya noter belge vermeyi reddederse, Sulh Hukuk Mahkemesi'ne dava açarak bu belgeyi talep etmeniz gerekir.

 

 

 

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 2016/7363 E. , 2017/9059 K.

“Mirasçılık belgesi, muris ile mirasçılar arasındaki kanuni veya ölüme bağlı tasarrufla oluşan miras bağını gösterir Mirasçılık belgesinde gösterilen mirasçının, aksi sabit oluncaya kadar mirasçı olduğu kabul edilir Mirasçılık belgesi ile tereke üzerinde tasarrufta bulunma hakkı elde edilmektedir.” 

 

3. Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesinin Verilmesi

Miras kalan malların devri için devlete vergi ödenmesi veya muafiyet durumunun bildirilmesi gerekir.

 

Süre: Ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi verilmelidir. Eğer ölüm Türkiye'de, mirasçılar yurt dışındaysa bu süre 6 aya kadar uzayabilir.

 

Nereye Verilir? Ölen kişinin ikametgâhının bulunduğu yerdeki Vergi Dairesi'ne verilir.

 

Gerekli Belgeler: Mirasçılık belgesi, ölen kişinin ve mirasçıların kimlik fotokopileri, tapu fotokopileri, banka hesap cüzdanları ve belediyeden alınacak emlak vergisi rayiç bedel yazıları gereklidir.

 

Veraset Ve İntikal Vergisi Kanunu

Madde 1 – “Türkiye Cumhuriyeti tabiyetinde bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye'de bulunan malların veraset tarikiyle veya her hangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir şahıstan diğer şahsa intikali Veraset ve İntikal Vergisine tabidir.”

 

4. Tapu İntikal İşlemleri

Taşınmaz malların (ev, arsa, tarla) mirasçılar adına tescil edilmesi işlemidir.

 

Başvuru: Türkiye'deki herhangi bir Tapu Müdürlüğü'ne başvurulabilir. Fakat öncesinde WebTapu üzerinden de başvuru yapılarak randevu alınması gerekmektedir.

 

Elbirliği Mülkiyeti: İlk aşamada taşınmazlar "elbirliği mülkiyeti" olarak tescil edilir. Yani mirasçılar payları oranında değil, malın tamamına ortak olurlar.

 

Paylı Mülkiyet: Mirasçıların tamamı birlikte başvurursa veya sonradan talep ederlerse, mülkiyet "paylı mülkiyete" çevrilebilir. Bu durumda herkes kendi payı üzerinde tasarruf edebilir.

 

Gerekli Belgeler:

• Mirasçılık Belgesi (Aslı veya onaylı örneği)
• Veraset ve İntikal Vergisi'nin ödendiğine dair "İlişik Kesme Belgesi" (Vergi Dairesinden alınır)
• Zorunlu Deprem Sigortası (DASK) - Konutlar için
• Mirasçıların kimlikleri ve fotoğrafları

 

Tapu Kanunu

Ek Madde 1 – (Ek: 3/5/2012-6302/3 md.)

“Ölüm tarihinden itibaren en geç iki yıl içinde tapu sicilinde miras intikalinin gerçekleşmemesi halinde tapu müdürlüğü, mirasçılık belgesi düzenlenmesi için yargıya başvurabilir. Tapu müdürlüğü mirasçılık belgesine göre tapu sicili kayıtlarını elbirliği mülkiyeti şeklinde tescil ederek güncelleştirir.”

5. Banka ve Diğer Menkul Değerlerin İntikali

Ölen kişinin bankadaki parası, hisse senetleri veya araçlarının intikali için de benzer süreçler işler.

 

Banka İşlemleri: Bankadaki parayı çekebilmek için tüm mirasçıların birlikte bankaya gitmesi veya birbirlerine vekalet vermesi gerekir. Vergi dairesinden alınan "Veraset ve İntikal Vergisi İlişik Kesme Yazısı" bankaya ibraz edilmelidir.

Araç Devri: Araç devri için notere gidilir. Yine mirasçılık belgesi ve vergi dairesinden alınan yazı gereklidir. Ruhsat, mirasçılar adına yeniden düzenlenir.

 

6. Tarımsal Arazilerin İntikali (Özel Durum)

Tarımsal arazilerin bölünmesini önlemek amacıyla özel kanuni düzenlemeler bulunmaktadır. Mirasçılar, tarımsal arazilerin devrini 1 yıl içinde tamamlamalıdır.

 

Seçenekler:

Mirasçılar arazileri; bir mirasçıya devredebilir, aile malları ortaklığı kurabilir veya üçüncü kişilere satabilirler. Anlaşma sağlanamazsa, Sulh Hukuk Mahkemesi ehil mirasçıyı belirleyerek arazinin ona devrine karar verebilir.

 

Toprak Koruma Ve Arazi Kullanımı Kanunu

Devrin yapılacağı mirasçı

Madde 8/C : “Mirasçılar, terekede bulunan tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazinin mülkiyeti hakkında;

1. a) Bir mirasçıya veya yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerini karşılaması durumunda birden fazla mirasçıya devrini,
2. b) 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun 373 üncü ve devamı maddelerine göre kuracakları aile malları ortaklığına veya kazanç paylı aile malları ortaklığına devrini,
3. c) Mirasçıların tamamının miras payı oranında hissedarı oldukları 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kuracakları limited şirkete devrini,

ç) Mülkiyetin üçüncü kişilere devrini,

kararlaştırabilirler.”

 

Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamadığı takdirde, mirasçılardan her biri yetkili sulh hukuk mahkemesi nezdinde dava açabilir. Bu durumda sulh hukuk hâkimi tarımsal arazi veya yeter gelirli tarımsal arazi mülkiyetinin kanunda belirtilen çerçevelerde devrini sağlar.

 

Özet ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

 

Süreler Önemlidir: Veraset ve İntikal Vergisi beyannamesi için 4 aylık süreye dikkat edilmesi gerekmektedir. Gecikme durumunda usulsüzlük cezası ve gecikme faizi uygulanır.

Birlikte Hareket: İntikal işlemlerinin çoğu (özellikle banka ve tapuda paylı mülkiyete geçiş) mirasçıların birlikte hareket etmesini veya tamamının vekalet vermesini gerektirir.

Hukuki Destek: Mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa, vasiyetname söz konusuysa veya mirasın reddi gibi durumlar varsa mutlaka bir avukattan hukuki destek alınmalıdır.

 

Bu süreçler karmaşık görünebilir ancak doğru adımlar atıldığında miras haklarınızın güvenle size geçmesi sağlanır.

Av. Ömer ÇOBAN